Pandora Dokümanları dünyanın en güçlü ve güçlü şahısları ortasında yer alan bir küme insanın servetlerini nasıl gizlediğini, vergiden nasıl kaçındıklarını ve birtakım örneklerde de nasıl para akladıklarını gösteren yaklaşık 12 milyon sızdırılmış evraktan oluşuyor.

İllüstrasyon: Doug Chakya

117 ülkede 600’den fazla gazeteci 14 farklı kaynaktan edinilen dokümanları aylarca inceledikten sonra bu hafta boyunca yayınlanacak haberleri derledi.

Bugüne kadarki en büyük global araştırmacı gazetecilik çalışması, ABD’nin Başşehri Washington DC’de bulunan Memleketler arası Araştırmacı Gazeteciler Konsorsiyumu‘nun (ICIJ) edindiği evraklar sayesinde gerçekleşti.

Araştırmaya İngiltere’de BBC‘nin araştırmacı gazetecilik programı Panorama ve Guardian gazetesi dahil oldu. Türkçe basından ise DW Türkçe incelemeye katıldı.

BBC Panoroma, Pandora Belgeleri’nin anlaşılabilmesi için bir rehber hazırladı.

Neler ortaya çıktı?

Pandora Belgeleri’nde 6,4 milyon evrak, 3 milyona yakın fotoğraf, 1,5 milyondan fazla e-posta ve neredeyse yarım milyon excel tablosu bulunuyor.

Dokümanlar 90 ülkeden 330 siyasetçinin da ortalarında bulunduğu şahısların off-shore şirketler aracılığıyla servetlerini sakladığını gösteriyor.

ABD merkezli fikir kuruluşu Küresel Financial Integrity’den (Küresel Finansal Dürüstlük) Lakshmi Kumar bu bireylerin ‘hortumladıkları paraları saklayabildiğini’, bunu da çoklukla anonim şirketler üzerinden yaptığını söylüyor.

Off-shore ne demek?

Pandora Dokümanları ekseriyetle para ve öbür varlıkları gizlemek için kullanılan, sonlar ötesine yayılan karmaşık şirket ağlarını ifşa ediyor.

Örneğin bir kişi İngiltere’deki bir meskeni, öbür bir ülkede kurduğu bir şirket üzerinden alabilir. Bu ülkelere off-shore deniyor.

Off-shore ülkeler yahut bölgeler ekseriyetle şirket kurmanın kolay olduğu, şirket sahiplerinin kimliğini ortaya çıkarmanın sıkıntı olduğu, kurumlar vergisinin düşük olduğu yahut hiç bulunmadığı ülkeler oluyor.

Bu ülkelere vergi cenneti de deniyor.

Vergi cennetlerine dair net bir liste yok. Ama en bilinenleri ortasında Cayman Adaları ve Britanya Virjin adaları üzere Britanya Denizaşırı Toprakları ile İsviçre ve Singapur üzere ülkeler yer alıyor.

Vergi cennetlerini kullanmak yasa dışı mı?

Yasal boşluklar insanların vergi cennetlerinde şirketler kurarak yahut paralarını orada açtıkları hesaplara göndererek vergiden kaçınmalarına imkan sağlasa da bu davranış ekseriyetle etik dışı görülüyor.

İngiltere hükümeti vergiden kaçınmanın ‘yasalara harfiyen uyarken kanunların ruhunu ihlal etmek’ manasına geldiğini söylüyor.

İnsanların paralarını ve varlıklarını öbür ülkelerde tutmasının ardında, akınlardan yahut istikrarsız hükümetlerden korunmak üzere legal nedenler de olabiliyor.

Saklı off-shore varlıklara sahip olmak yasa dışı olmasa da, bilinmeyen şirketlerden oluşan karmaşık bir ağı kullanarak para transferleri yapmak yasa dışı yollardan elde edilen gelirleri gizlemenin en tesirli yolu olarak görülüyor.

Panama Evrakları üzere sızıntıların akabinde, vergiden kaçınmayı ve varlıkları gizlemeyi zorlaştıran düzenlemeler yapmaları için siyasetçilere yapılan davetlerde bir artış yaşanmıştı.

Lakin Pandora Dokümanları off-shore süreçlere karşı tedbir alabilecek pozisyondaki şahısların bir kısmının, maddelerdeki açıklardan faydalanan bireyler olduğunu gösteriyor.

Vergi cennetlerinde para saklamak ne kadar kolay?

Bunun için tek yapmanız gereken, mahremiyete ehemmiyet veren ülkelerden birinde bir paravan şirket açmak. Bu şirketin ofisi yahut çalışanı bulunmayacak, yalnızca kağıt üzerinde var olacaktır.

Lakin bunun için para ödemek gerekiyor. Bu alanda uzmanlaşmış şirketler sizin isminize paravan şirket kurup işletiyor.

Bu firmalar kağıt üzerinde bir adres ve maaş alan bir yönetici de göstererek şirketin ardındaki gerçek sahiplerin büsbütün gizlenmesini sağlıyor.

Vergi cennetlerinde ne kadar para saklı?

Buna net bir karşılık vermek sıkıntı olsa da ICIJ’in iddiaları 5,6-32 trilyon dolar ortası bir ölçüde olduğu istikametinde.

Milletlerarası Para Fonu (IMF) vergi cennetleri nedeniyle hükümetlerin yıllık vergi kaybının 600 milyar dolar olduğunu hesaplıyor.

Lakshmi Kumar vergiden bu formda kaçınanların topluma ziyan verdiğini söylüyor:

‘Servetin saklanabilmesi hayatınıza direkt tesir eder. Çocuğunuzun eğitimi, sıhhate erişim yahut barınma hakkınızı tesirler.’


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir