Olağan kaideler altında demokratik rejimlerde iktidarlar tertipli aralıklarla gerçekleşen seçimlerle değişir. Ekonomik ve toplumsal hayatın sürdürülebilirliği de bu seçimlere bağlıdır. Böylelikle iktidar savaşları piyasa tertibini en az biçimde tesirler, piyasanın iplerini elinde tutan sermayedarlar bu sayede uzun vadeli planlara girişebilirler.

Fakat Türkiye’nin uzunca bir müddettir ‘demokratik bir ülke olma iddiası’ zayıfladı. Bu durum her geçen gün daha da yaklaşan seçimlerin gerginliğini artırıyor. ‘Demokrasi kriterleri bu kadar aşağı düşmüş bir rejim, sağlıklı bir seçimle iktidarın değişmesini sağlayabilecek mi’ tedirginliği, 1950’den bu yana birinci kere yaşanıyor. Öte yandan seçime gireceği muhakkak olan aktörlerin koşullarını ele aldığımızda tansiyonun daha da tırmanması kaçınılmaz.

İki testiden biri kırılacak

Öncelikle muhalefeti ele alalım. Önümüzdeki seçimleri Erdoğan’ın kazanması halinde bugün muhalefetin ana omurgasını oluşturan önderlerin siyasi mesleği büyük bir hüsranla sona erecek. Tarih mahkemesinde de zalimce yargılanacaklar ve tarih onlara hoyratça davranacak. Yalnızca muhalif başkanlar değil, başkanların kurmaylarının da siyasi mesleği onarılmaz bir yara alacak. Üstelik gerginlik bu safhadayken, muhalefetteki kurmayların seçimi kaybetmeleri halinde akıbetleri hakkında daha karamsar senaryolar da yazılabilir.

İktidar cephesini ele alalım. Bu cephenin kaybetmeye tahammülü çok daha az. 19 yıllık iktidarın sonunda, tekrar tesis edilecek bir müesses nizam, yalnızca siyasetçileri değil, bir siyasetçiden farksız hale gelen bürokrasinin kıymetli koltuklarını da denklem dışına çıkaracak. Yargının üzerindeki baskının kalkmasıyla uzun yıllar konuşulacak yolsuzluk davaları gündemimize girecek. Bu davalar kesinlikle Erdoğan’a da uzanacak. Rejimin kurucu aktörü Erdoğan’ın yetkileri tümüyle yok olacak, siyasi mesleği muhtemelen bitecek.

Münasebetiyle seçimli bir iktidar değişiminin akabinde yaşanacaklar, olağan demokrasilerin deneyimlediği formda olmayacak. Bu haliyle düşünürsek, tarihimizde daha gergin bir seçim kayda geçirilmedi. İşte bu tarihi olaya yaklaşık 1,5 yıl kaldı!

Muhalefetin zahmetleri gerilim kaynağı

Muhalefet güçleri, zihinlerini iktidara hazırlamaya başlamış durumda. Ancak ülkenin karamsar tablosuna karşın, muhalefet oylarında sert bir artış gözlenemiyor. Öte yandan, iktidarın el değiştirmesi halinde ekonomik ve toplumsal yapının tamiri üzere güç bir misyonla karşı karşıya kalacaklar. İktidar koltuğuna oturacak yeni aktörlerin seyahati pürüzlerle dolu olacak. Her şeyden evvel, Erdoğan’ın kurduğu yeni bir devlet aygıtının başına geçecekler ve bu aygıtın onlarla uyumlu çalışmasını umacaklar… Bu aygıtın iplerinin, yurtsever insanlardan çok ideolojik saplantıları olan partizanlar tarafından tutulduğunu vurgulamak gerekir.

İktidarın krizi giderek derinleşiyor

İktidar güçleri ise bu cendereden kurtulmanın yollarını arıyor. Toplumsal dayanağın her geçen gün zayıflamasıyla birlikte, taraf değiştiren pragmatistlerin sayısı artıyor. İktidar giderek artan oranda kan kaybediyor. İktidar güçlerinin liderliği sorgulanmayan ismi Erdoğan, bu olumsuz gidişatı değiştirmek için kayda paha bir performans ortaya koyabilmiş değil. Hem MHP hem de AKP liderliğini sorgulayan parti içi klikler şimdiden görünür olmaya başlamış durumda. AKP içinde Süleyman Soylu’dan Abdülhamit Gül’e kadar uzanan geniş bir yelpazede çeşitli güç kümeleşmeleri yaşanıyor.

Öznenin seçim olduğu böylesi bir gerginliğin altından hiçbir sistem kolay kolay kalkamaz. Bir tarafta sistemin siyasi partileri, öbür tarafta partilerden birinin hakim olduğu devlet düzeneği, bir öbür tarafta karpuz üzere ikiye bölünmüş halk kısımları. Hepsinin ötesinde birbiriyle çatışma halinde TÜSİAD ve TOBB üzere sermaye çevreleri… Bu haliyle Türkiye, uçurumun kenarında, Erdoğan ise iktidarını devam ettirme telaşında. Lakin seçimler birinci sefer Erdoğan’ın sarılacağı bir can simidi değil.

Erdoğan denklem dışına çıkmak isteyebilir

O halde kritik soru şu; Erdoğan’ın iktidarını devam ettirebilmek için ‘2023’te rakibiyle yarışarak iktidarını sürdürme’ dışındaki seçenekler neler? İçinde antidemokratik yolların da bulunduğu çeşitli teoriler üretmek, bu teorileri İstanbul Belediyesi Seçimleri yahut 7 Haziran-1 Kasım süreci üzere desteklerle güçlendirmek mümkün. Bu teori, açık açık tartışılmasa da kamuoyunun telaş beslediği kıymetli başlıklardan biri. Fakat şunu da kabul etmek gerekir; Ne iktidar ne de muhalefet bu türlü bir formülü istek edecektir. İkisi için de sürdürülebilir olmayan, sonu hüsranla bitecek irrasyonel bir yol bu. Bu nedenle olasılıklar içinde en son tartışılacak olan metottan bahsediyoruz. Aslında odada üzerine konuşmaya kimsenin cüret edemediği bir beyaz fil duruyor. Belirli ki uzun mühlet daha bu beyaz filin varlığı hepimizi huzursuz etmeye devam edecek…

Erdoğan’ın iktidarının devam ettirebilmek için ‘2023’te halkın önüne konacak sandıkta rakibiyle yarışma’ dışındaki başka seçenek ise yabana atılır cinsten değil. Bu seçeneğe bir isim vermek kaide olsaydı ona ‘Pazarlık’ demek gerekirdi. İmkansız üzere görünen fakat iktidar ve muhalefetin kısıtlarını düşündüğümüzde başka seçeneklerden daha mümkün görünen bir seçenek bu.

An itibariyle, Türkiye’deki saflaşma asla değiştirilemez. Siyaseti domine eden aktör Erdoğan. Muhalefette bir ortaya gelen ve Erdoğan’ın karşısında konumlanan 6 parti ve HDP, mevcut tablo içinde pozisyonlarını değiştirmez. Zati değiştirse bile, parti tabanları peşlerine takılmaz. Münasebetiyle siyasi rüşvetlerle saf değiştirme devri de geride kaldı. Fakat bu önerme Erdoğan’ın mevcut pozisyonunu muhafaza koşuluyla geçerlidir. Erdoğan’ın şu andaki pozisyonunu değiştirmesi halinde doğal olarak yesyeni bir denklem kurulacaktır. Pekala ne üzere bir pozisyon değiştirme?

Erdoğan, bir müddettir yeni bir anayasa tartışmasını gündemde tutuyor. Gazeteciler, tartışmanın başlarında bunu bir gündem değiştirme gayreti olarak yorumladı. Aslında Meclis’te bırakın anayasayı geçirmeyi referanduma götürmek için bile gereken 360 milletvekili Cumhur İttifakı’nda bulunmuyordu. Hasebiyle anayasanın Meclis’ten geçmesi için muhalefetin takviyesi koşul. Bunu Erdoğan bilmiyor mu? Elbette biliyor…

O halde anayasa tartışmasını ısrarla sürdürmenin art planında birebir vakitte muhalefete dönük pazarlık daveti yatıyor. Evet, yönetme biçimi bunu açık açık söz etmesine müsaade etmiyor fakat anayasa tartışmasını gündeme her getirdiğinde Erdoğan’ın ‘Gelin oturalım’ dediğini bilelim. Meclis’in açılış konuşmasında Erdoğan’ın sarf ettiği şu kelamları bir de bu gözle okuyalım;

“Bir müddet evvel gündeme getirdiğimiz ülkemize tarihimizde birinci sefer direkt ulusal iradenin eliyle yeni bir anayasa kazandırma teklifimizin de Meclisimiz tarafından muvaffakiyetle hayata geçirileceğini ümit ediyorum.

Meclisimizin mümkün olursa tamamının uzlaşmasıyla hazırlanacak bir yeni anayasa milletimize vereceğimiz en hoş 2023 armağanı olacaktır. Bunun için Türkiye Büyük Millet Meclisi’nde kümesi bulunan partilerin yeni Anayasa tekliflerini en kısa müddette kamuoyuyla paylaşmalarını bekliyoruz. Biz seferle mükellef olduğumuz inancıyla bu teşebbüsü başlattık, hazırlıklarımızı yapıyoruz, sonuçta karar ve takdir büyük Meclisindir.”

Şimdi 2017 yılında kıymetli değişikliklerle referandumdan geçmiş bir anayasa… Bu anayasaya nazaran ülkeyi 3,5 yıldır yöneten Erdoğan… Krizler, kısıtlar, imkanlar… Artık yine anayasa tartışması!

Muhalefetin 6 partisinin ise üzerinde uzlaştığı ve ısrarcı olduğu tek bahis var; partisiz ve tarafsız cumhurbaşkanlığı. Bunu Erdoğan kabul eder mi? Üstte bahsettiğim kısıtlar göz önüne alınırsa, Erdoğan en azından bunu konuşabilir. Oylardaki erime devam ederse kabul de edebilir. Gaye iktidarın teminat altına alınmasıdır.

İmkansız üzere görmenin yanılgı sayılacağı senaryo

Senaryo şu; 2022’de muhalefet, anayasa gündemiyle pazarlık masasına oturtulur. Cumhurbaşkanının yetkileri bu pazarlık sonucu kırpılabildiği ölçüde kırpılır. Bunun yanında başbakanlık yine tesis edilir. Yürütme erki, evvelden olduğuna misal biçimde cumhurbaşkanı ve başbakan tarafından temsil olunur. Günün sonunda ortaya çıkacak taslak, muhalefet güçlerini bölebilecek kadar baş karışıklığı yaratabilir. Sonuç itibariyle partisiz bir cumhurbaşkanlığı Meclis’te kabul edilebilir. Erdoğan da buna onay verir.

Sıra geldi Erdoğan’ın seçilmesine… Cumhurbaşkanlığı seçimi ya salt çoğunluğun Cumhur İttifakı’nda olduğu Meclis’e bırakılır ya da 1982’de olduğu üzere Cumhurbaşkanının Erdoğan olacağına ait bir ek hususla referanduma gidilir. Her ikisinde de muhalefet güçleri Erdoğan’a hayır dese bile, Erdoğan istediğini alacaktır. Her iki seçenekte de Erdoğan rastgele biriyle yarışmaz. Sürecin sonunda yetkileri tümüyle budanmış bir Erdoğan, 5 yahut 7 yıl üzere müddet daha cumhurbaşkanı seçilir ve denklem dışında kalır.

Gelelim muhalefete… Erdoğan’ın denklem dışı kalmasının akabinde yapılacak genel seçimlerde muhalefet rahat rahat hükümet kurabileceği oy oranına ulaşır. Çünkü başında Erdoğan’ın bulunmadığı bir AKP, kesinlikle seçimleri kazanamaz. Başbakan ve bakanlar heyeti bugünkü muhalefet partileri tarafından belirlenir. Hükümet muhalefete geçer, cumhurbaşkanlığı koltuğunda Erdoğan oturmaya devam eder.

Bu türlü olursa “iyi/kötü olur” diyecek durumda değilim. Fakat, yakın vakitte AKP anayasa taslağını Meclis’e getirecek. Muhalefetten her kim komiteye temsilci gönderip, AKP’yle pazarlığa oturursa, bilelim ki bu senaryonun çarkları dönmeye başlamıştır.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir