Orman Genel Müdürlüğü’nü denetleyen Sayıştay: Yangın hareket planları her yerleşim yeri için hazırlanmadı. Maden alanlarındaki müsaadesiz yapılaşmalara karşı rastgele bir süreç yapılmadı. Rehabilitasyon çalışmaları eksik.

DW Türkçe’den Alican Uludağ’ın haberine nazaran, Sayıştay Başkanlığı 2020 yılının kontrol raporunda, ormanları korumakla misyonlu olan Tarım ve Orman Bakanlığına bağlı Orman Genel Müdürlüğüne (OGM) yönelik sert tenkitlerde bulundu. Türkiye ormanlarının yangın riski altında bulunduğuna ve geçen yıl yangın ölçüsünde artış olduğuna dikkati çeken Sayıştay, OGM’nin yangın hareket planlarını her yerleşim yeri için hazırlamadığını, yanan alanları coğrafik bilgi sisteminde takip etmediğini kaydetti. OGM’nin ormanlık alanlardaki maden müsaade alanlarında faal kontrol yürütmediğini, müsaadesiz yapılaşma ve müsaade hedefi dışında kullanım tespitlerine yönelik rastgele bir süreç yapmadığını belirten Sayıştay, maden alanlarının rehabilitasyon çalışmalarının tam ve vaktinde yapılmadığını vurguladı.

OGM, geçen yaz aylarında başta Manavgat, Marmaris ve Bodrum’da çıkan orman yangınlarına karşı hazırlıklız olduğu gerekçesiyle sık sık gündeme gelmişti.

Yangınlara havada müdahalede yetersiz kalınması ve Orman Genel Müdürlüğünün envanterine kayıtlı uçak yahut helikopter olmaması tenkit konusu olurken, Sayıştay’ın 88 sayfalık kontrol raporu, OGM’nin hava araçları alacak parasının olduğunu gösterdi. OGM’nin 2020’de 3 milyar 772 milyon 331 bin 470 TL net gelir elde ettiği belirtilen raporda, OGM Döner Sermaye İşletmesinin de birebir periyotta bir milyar 26 milyon 465 bin 786 TL kâr yaptığı anlatıldı.

Yangınla uğraş planları eksik

Kurama yönelik dokuz net eksiklik tespit eden Sayıştay’ın raporunda, ‘yanan alanların coğrafik bilgi sisteminde sağlıklı izlenmediği’ belirtildi. Raporda, ‘Toplam ormanlık alanın yüzde 60’ını birinci ve ikinci derece yangına hassas alanlar oluşturmasına karşılık, yangın aksiyon planlarının her yerleşim yeri için hazırlanmadığı ve yanan alanlar ile bu alanlarda yapılan çalışmaların tamamının coğrafik bilgi sistemi kapsamında izlenmediği görülmüştür. Coğrafik Bilgi Sistemlerinin kullanılmasıyla, yangınlar ile daha tesirli gayret edilerek yangınların yol açtığı ekonomik kayıplar ve büyük ziyanlar azaltılabilir’ denildi.

“Orman yangınları sayısı daha fazla artacak”

Akdeniz iklim jenerasyonunda yer alan Türkiye ormanlarının büyük kısmının bilhassa yaz aylarında ağır bir yangın riski altında bulunduğuna işaret edilen raporda, her yıl çıkan orman yangınlarında kıymetli ölçüde orman alanının tahrip olduğu kaydedildi.

2020 yılında orman yangınlarının sayısında ve yanan alan ölçülerinde değerli bir artış olduğu belirtilen raporda, ‘Üstelik gelecekte iklim değişiklikleri nedeniyle orman yangınları sayısının daha fazla artacağı öngörülmektedir’ ikazında bulunuldu.

RES’ler yangın riskini arttırıyor

Raporda, rüzgar güç santralleri (RES) ile ormanlara yakın yerleşim yerlerinin yangın riskini arttırdığı da belirtildi. ‘Ormana yakın ya da orman içi topraklarda inşa edilen RES’lerin sayısının süratle artması, yazlıklar ile yeni yerleşim alanları oluşturulması ile yakınındaki turistik tesisler yangın riskini arttırmaktadır’ tabirinin yer aldığı raporda, bu yerleşimlerin orman yangınları ile ilgili önlemleri almaları konusunda mevzuat bulunmadığına işaret edildi.

Raporda,’Açık alan yangınları çoğunlukla ziraî alanlarda başlamaktadır. Bu alanda anız, tarla paklığı için ateş yakma ile çıkan yangınlar fazla olduğu halde, kırsal alan yangınları için alınacak önlemler konusunda bir düzenleme yoktur. Bunun için, orman yangınlarının önlenmesinde kurumlar ortası işbirliği geliştirilerek yangına hassas alanlarda bulunan ulusal parklar ve öteki korunan alanlarda da yangın idare planlarının yapılması ve uygulanması sağlanmalıdır’ sözleri yer aldı.

Ulusal Orman Envanteri yok

Sayıştay, Türkiye’de ormanların mevcut durumunun ortaya konması, vakit içerisinde meydana gelen değişimlerin izlenebilmesi ve orman kaynakları hakkında sağlıklı bilgilerin elde edilmesinde en faal formül olan Ulusal Orman Envanterinin (UOE) mevcut olmadığını da kaydetti.

Ormanlık alanlardaki maden alanları denetlenmiyor

Sayıştay, OGM’yi ormanlık alanlardaki maden müsaade alanlarında aktif kontrolün yürütmemek; müsaadesiz yapılaşma ve müsaade gayesi dışında kullanım tespitlerine yönelik rastgele bir süreç yapmamakla da suçluyor. Rapora nazaran, Sayıştay müfettişleri, müsaade verilen maden müsaade alanlarından örnekleme metodu ile 649 maden alanı seçti. Bu alanların 152’sinde müsaadesiz yapılar ve müsaade hedefi dışında kullanımlar tespit edildi.

Sayıştay müfettişleri, buna ait rapora ‘Kurum tarafından maden müsaade alanlarının kontrollerinenin aktif bir kontrolün yürütülemediği görülmüştür’ notunu düştü.

Maden alanlarının rehabilitasyonu yapılmıyor

Sayıştay, maden alanlarının rehabilitasyon çalışmalarının tam ve vaktinde yapılmadığı ve denetim eksikliği bulunduğunu da tespit etti. İşletilen bir maden alanında rehabilitasyon çalışmalarının, maden işletme alanı müsaade müddeti içerisinde bitirilmesinin temel olduğu belirtilen raporda, ‘Bazı maden alanlarında işletmecinin fiili olarak alandaki tüm rezervi aldığı ve şantiyesini kapattığından çoklukla rehabilite çalışmalarını sahiplenmediği, çalışmanın uzun müddete yayıldığı yahut hukukî sorunlara neden olduğu da tespit edilmiştir. Halbuki, müsaadenin başlangıcından itibaren sahanın durumuna nazaran işletmesi tamamlanmış alanların süratle rehabilite edilerek tabiata tekrar kazandırılması ve etrafın istifadesine sunulabilmesi gerekir. Aksi takdirde rehabilitasyon çalışmalarının projesine uygun olarak vaktinde bitirilememesi, daha büyük bir vakit ve nakdî maliyete neden olacağı üzere etraf ve ekolojik yapıya da büyük ziyan verecektir. (…) Lakin yürürlükteki düzenlemeler uygulanmış olsaydı dahi birçok müsaade alanı rehabilite edilerek tabiata kazandırılmış olacaktı. Böylece oralarda ortaya çıkmış olan doğal ve ekolojik tahribatın tesirleri azaltılmış olacaktı. Öbür bir tabirle kurumun rehabilitasyon çalışmalarını yapılacak yeni mevzuat düzenlemelerine bağlıymış üzere açıklamasının kabul edilebilir bir tarafı bulunmamaktadır’ tenkitleri yer aldı.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir