Resmi olmayan sayılara nazaran yeraltı sularını çeken yaklaşık 200 bin kaçak ya da yasal kuyu bulunuyor. Yeraltı suları kuyularla ve derin deşarj pompalarıyla çekildiği için suları gölü besleyemediği için yaz aylarında Tuz Gölü artık büsbütün kuruyor. Ankara-Şereflikoçhisar kısmında yer alan ve dünyanın her yerinden turistleri kendine çeken turistik tesislerin önündeki su düzeyi bile çok düştü. Su çekilmesi öylesine ileri düzeye ulaştı ki Tuz Gölü Temmuz ayında 5 bin yavru flamingonun vefatıyla dünya basınında etraf felaketi yaşanan sulak alan olarak haber oldu.

Birinci derece sit

Yüzde 32 tuz oranıyla denizlerden bile tuzlu olan gölün tabanındaki 30 cm kalınlığındaki tuz katmanının çıkması için de suya gereksinim var. Tüm havzasıyla ülkemizin biyolojik çeşitliliğin korunması açısından kıymet taşıyan ve milletlerarası kriterlere nazaran A sınıfı sulak alan olan Tuz Gölü, kuşların doğal ömür alanı olarak öne çıkıyor. 85 kuş çeşidi, 4’ü endemik 129 böcek tipi, 15 göğüslü tipi ve 38 endemik bitki tipi bulunan Tuz Gölü, 1. Derece Doğal Sit olarak tescilli. Büyük akarsularla beslenemeyen gölün en büyük kaynakları Peçenek Suyu, DSİ Konya drenaj kanalı, İnsuyu ve Uluırmak’ın suları yetersiz kalıyor. Çok buharlaşmayla kuruyan gölün etrafında suya çok muhtaçlık duyan şeker pancarı, yonca ve mısır ekimi yapılıyor.

Milliyet’in aktardığına nazaran, Necmettin Erbakan Üniversitesi Mühendislik ve Mimarlık Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Semih Ekercin, havzada açılan binlerce kaçak kuyunun Tuz Gölü’nün sonunu hızlandırdığını vurguladı. Gölü besleyen Melendiz ve Peçeneközü sularına baraj yapılmasının da gölün beslenmesini zayıflattığına dikkat çeken Prof. Doç. Dr. Ekercin, “1987’de Tuz Gölü’nün alanı 92 bin 562 hektardı 2005’te 32 bin 552 hektara düştü. Yani son yüzyılda yüzde 85 oranında küçüldü. Uydu imgelerini daima inceleyerek sebep-sonuç bağı kurmaya çalışıyoruz” dedi.

Kurtarmak için 3 teklif

Prof. Doç. Dr. Ekercin, iklim değişikliğine karşın Tuz Gölü’nün kurtulabileceğine dikkat çekerek 3 teklifini sıraladı:

“Öncelikle tüm Konya Kapalı Havzası’nda sulu tarımdan vazgeçilmeli. Pancar, mısır ve ayçiçeği yerine kuru tarım eserleri tercih edilmeli. Suya daha az gereksinimi olan buğday, arpa, mercimek üzere tahıllar üretilmeli. Kaçak yeraltı kuyuları kapatılmalı, yeni kuyu açılmamalı ve gölü besleyen kaynaklar desteklenmeli. Bunların denetlenmesiyle göl düzeyi yükselebilir. Tüm bunların gerçekleşmesi için kamu kurumlarının kararlı biçimde kontrol yapması kaide.”

Belgeselci ve fotomuhabiri Coşkun Aral da, Tuz Gölü’ndeki bir belgeselde çektiği fotoğrafı şu sözlerle yorumladı:

“Tuz gölü milyonlarca yıldır var olan özelliklerini yanlış tarım siyasetleri ve etraf kirliliği nedeniyle kaybetmeye başladı. Uzaydan bile fark edilecek kadar küçüldü. Tuz gölünün sessiz çığlığını duyan tuzu su kadar kutsal sayan bir Mevlevi Derviş neyiyle insanlığa haykırdı..”

‘Torunum göldeki suyu hiç göremedi’

Göl kenarındaki Çardak köyünde çobanlık yapan Nusrettin Akkurt, ziraî sulama için yeraltı sularının çekilmesinin yıkıcı tesirine değindi. Akkurt, “Su varken, kuş ve ömür vardı. Kamışçılık ve turizm vardı. Sulu tarım için yeraltı sularının çekilmesi tabiatımızı götürdü. 10 yıl evvel sulak olan yerlerde artık ot bile büyümüyor. 7 yaşındaki küçük torunum suyu göremedi, kuraklığa doğdu.” dedi. Tuz Gölü’ndeki turizm tesisinin işletmecisi Özgür Yılmaz, “5-10 yıl evvel Çin’den Kolombiya’ya kadar her ülkeden turist gelirdi. Kuraklıkla birlikte su azalınca turistte ilgisini kesti” tespitlerinde bulundu.

‘Bir jenerasyon flamingoyu yitirdik’

Tuz Gölü’nün kenarında yaşayan Tabiat Derneği gönüllüsü ve belgesel fotoğrafçısı Fahri Tunç, 5 bin yavru flamingonun vefatını belgeleyerek dünyanın dikkatini çekmişti. Tunç, “285 kuş cinsinin yaşadığı sulak alan artık kurak alan oldu. En büyük nedeni yöreye ve toprağa uygun olmayan tarımın yapılması. Tahıl ambarı yöremizde tahıl dışında mısır, şekerpancarı ve yonca üzere suya muhtaçlığı çok olan eserler yetiştiriliyor. Devlet takviyesini alan çiftçi bu eserlere yöneliyor. Kuyularla yeraltı suları hoyratça çekiliyor. Göle eşsiz hoşluk katan flamingoların bir kuşağını yani 2021 yılının tüm yavrularını yitirdik. Su olsaydı ölmeyeceklerdi. Gelecek yıl kolonileri büyümeyecek ve onlar için çok sıkıntı geçecek” dedi.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir