Kendi sıkıntımız bize yeterken yalnızca ilgilisinin takip ettiği Almanya seçimlerini geride bıraktık. Seçimlere gençlik kesitlerinin oy tercihi damga vurmuş durumda. Türkiye’de Merkel övüledursun, Almanya gençliği Merkel’e hürmet duymakla bir arada tenkitlerini de gizli tutuyor.
Türkiye’de de sıkça tartışılan Z jenerasyonu, Almanya seçimlerinde geleceğe ait fikir verecek tesir yarattı. İhtiyarlar, alışageldikleri partilere oy verirken yaşı 30’un altında olan seçmenler ortasında ‘İklim Hükümeti’ vadeden Yeşiller Partisi birinci pozisyonda. ‘Bu Yeşiller de neymiş’ yahut ‘iklim krizi emperyalizmin oyunudur’ diye yükselmeden evvel bir durup düşünmekte yarar var.
Bizim dışımızda da toplumsal hayat devam ediyor ve iklim krizi tüm dünyanın dikkat kesildiği ve endişelendiği bir sıkıntı. Türkiye, ‘75 yıl evvelki mescitler ahır mı oldu’, ‘zaten ekmek de karneyle satılmıyor muydu’ yahut ‘tüp kuyruklarını unuttuk mu’ üzere sorunları tartışırken, iktidar seçmeninin ileri yaşlıları ‘yollar kaymak üzere oldu’ derken, dünya gençliği, iklim krizine kulak kabartmış durumda. Bu asimetrik gelişme, Türkiye’nin dünyadan entelektüel manada kopuşuna da neden oluyor. Örneğin, tüm dünya, iklim krizinin neden olduğu tabiat olaylarının başında orman yangınlarının geldiğini görüyor, buna nazaran tedbirler geliştirmeye çalışıyor. Bizde ise vatandaş, ormanlar yanarken yol kesip, yabancı plakaları denetime kalkışıyor. O da haklı, ne yapsın? Sistemimiz iklim krizinin vehametini vatandaşın önüne koyacak aparatlara sahip değil ki vatandaşa kızalım! Bir de üstüne iktidarın toplumsal medya trolleri suyu bulandırınca, tarihimizin en büyük tabiat katliamlarından sonra bile iklim krizini konuşamıyoruz.
İklim krizine yabancılığımızın Marmara ve Ege Denizi’ni getirdiği hal ortada. Denizin yüzeyi artık pırıl pırıl, zira yazın gördüğümüz tüm müsilaj tabana çöktü ve deniz hayatını yok etti. Bu bölgedeki istavritlerde vibrio bakterisi ürüyor. Deniz tabanında yaşayan yengeçler yok oluyor. Kıyılarımızdaki tüm canlı ömrü tehdit edecek bir barbarlığa büyük bir umursamazlıkla koşar adım ilerliyoruz. Marmara Çevresel İzleme (MAREM) Proje Yürütücüsü Levent Artüz, an itibariyle Ege ve Marmara’da bir balık pandemisi yaşandığından bahsediyor. Umrumuzda olmayabilir, ‘bir de bunu mu sıkıntı edelim’ diyebiliriz. Lakin en azından Manhattan’daki Türkevi’ne gösterdiğimiz ilgiyi Ege ve Marmara hak etmiyor mu?
En kısa müddette, Ergene derin deniz deşarjının hemen durdurulması gerekiyor fakat hangi Salı günü küme toplantısı bu sorunu gündem etmek için ayrılır? Ayıran başkan oylarını nasıl artırsın? ‘Ne konuşuyor bu’ denmez mi? ‘Millet aç aç’ denmez mi? Başkanlar de haklı… İktidar esasen ‘müsilaja selam, yağmaya devam’ diyerek Kanal İstanbul’un köprülerine temel atmakla meşgul.
Ancak öteki toplum kısımlarından daha uzun mühlet yaşayacak ve dünyadaki gelişmelere yakından şahit olacak olan gençler, iklim krizine daha hassas. Vietnam Savaşı’na karşı isyan eden 68 Kuşağı’nın 2. Dünya Savaşı’nın çabucak akabinde dünyaya gelen insanlardan oluşması tesadüf olmasa gerek. Şimdiki gençlerin de globalleşmenin ağır sonuçlarından biri olan iklim krizine karşı çok daha hassas olması doğaldır.
Son vakitlerde bilhassa gençler ortasında giderek yaygınlaşan bir eğilimi gözlüyoruz; vejetaryenlik/veganlık… Muhtemelen bunun da emperyalizmin bir oyunu olduğunu düşünenlerimiz vardır. En doğrusunu tekrar siz bilirsiniz lakin durup bir kulak kabartalım, neyin nesi bu? Ne diyor bu gençler?
Alışılagelinen bir masaldan değil, endüstriyel hayvancılığın yarattığı gerçek bir yıkımdan bahsedeceğim.
Et problemine yalnızca fiyatlar üzerinden baktığımızda hakikati göremiyoruz. Evet, nüfusumuz ete ulaşmakta giderek zorlanıyor. Lakin soruna biraz global perspektiften bakmakta yarar var. Dünya nüfusu 8 milyara dayandı. Bu 8 milyar insanın et talebini karşılamak için yaklaşık 2 milyar büyükbaş hayvan besleniyor. Dünyadaki buğday, arpa ve mısırın yüzde 40’ı birkaç ay içinde kesip yenilecek hayvanları beslemek için üretiliyor. Bu da dünyadaki ziraî alanların yüzde 70’ine karşılık geliyor. Bu ziraî alanlar hali hazırda var değil, ormanları keserek tarım yerlerine çeviriyorlar. Ziraî sulamanın yüzde 30’a yakını kesilen hayvanların yem üretimi için tüketiliyor. Yem monopolleri hükümetler üzerinde tesirli olduğundan yağma nizamına ses çıkarılmıyor. Üzerine bir de kesildiğinde kabaca 120 kilo et elde edilen hayvanın 6 aylık kısa hayatı boyunca her gün 30 litre su içtiğini düşünelim. Hasebiyle 1 kilo domates üretmek için 200 litreye yakın su tüketilirken 1 kilo kırmızı et üretebilmek için 16 bin litre su harcıyoruz. Et üretimi endüstriyel hayvancılığın geliştirdiği ve birçok sıhhate ziyanlı olan türlü tekniklerle çok daha ucuz ve ulaşılabilir hale geldi. Global ticaretteki teknolojik atılımlar sayesinde Arjantin’deki eti Türkiye’de yiyebiliyoruz. 1960 yılından bu yana dünyada yıllık kişi başına et tüketimi 20 kilo arttı.
Sütte de emsal bir eğilim var. Global şirketler Asya halklarının süt toleransı meselesini çözmüş durumda. Çinliler de bir müddettir süt tüketebiliyor. 1,5 milyar insan daha süt tüketebildiği için süt sanayisi kaç hayvan üretiyor sanki? Üretmek demek daha hakikat zira süt inekleri artık yaylada otlamıyor, kapalı tesisler içinde göğüslerine bağlanan makinalarla yaşıyorlar. Kendinizle baş başa kalınca gebe olmayan bir hayvanın süt üretemediğini, bu sorunun nasıl çözüldüğünü, süt ineklerinden doğan yavrulara ne olduğunu düşünebilirsiniz…
Türkiye için düşünelim, bundan 60 yıl evvel nüfusumuzun yüzde 70’i köylerde yaşarken bu kadar et tüketiyor muyduk? Köy hayatı içinde her gün hamburger, döner yiyebiliyor muyduk? Günümüzde süt bir hammaddeye dönüşmüş durumda. Yalnızca içilmiyor, neredeyse her besinin içine enjekte ediliyor. Şimdiyse nüfusumuzun yüzde 90’ını kentlere hapsettik ve fabrikalarda üretilen etleri paketleyip market reyonlarına dizdik. Hayatları boyunca bir dananın başını okşamamış çocuklar, muhtemelen paketlerin içindeki etlerin ağaçlardan toplanan pembe meyveler olduğunu zannediyor. Halbuki hakikat, kan, ter, gözyaşı ve çığlıklarla dolu. Kıssa, çırpınarak ölen bir hayvanın makinaya sokulmasıyla bitiyor.
Bu öyküye ‘bunlar batının aldatmacası’ deyip geçemeyen kimi gençler var. Bu gençler, emperyalizmi yalnızca ‘kültürümüzü yok etmek isteyen dış güçler’ olarak okumuyor, onu ‘sömürü’ bağlantılarıyla ele alıyor. Emperyalizmin ana rahminin kapitalizm olduğunun farkındalar. Hayat onların bir biçimiyle bu kıssaya şahit olmalarını sağlamış. Vicdanları el vermiyor ve Türkiye üzere bir ülkede sıkıntı bir uğraşa girişiyorlar. Stickerlar bastırıp, sağa sola yapıştırıyorlar. Toplumsal medya hesaplarında kendilerince fikirlerini yaymaya çalışıyorlar. Üniversitede kulüpler kuruyorlar. İçinde kan, ter, gözyaşı olan çarpıcı bir kıssayı mümkün olan en naif biçimde anlatmaya çalışıyorlar. Kimsenin ağzındaki kemiğe uzanmış değiller. Mideye indirilen besinin, o kişinin en kişisel tercihi olduğunun farkındalar.
Evet, tahminen bu halkın en fakirleri ortasında büyümediler. Fakat Nusret’te altın kaplama bonfile yiyen sosyetik tipler de değiller. Hepsi kentli, fiyatlı, orta gelirli mütevazı ailelerin çocukları. Kimisi et yemiyor, kimisi süt de içmiyor. Kendilerine vejetaryen yahut vegan diyorlar. Onları sevmemek için hiçbir münasebet bulamıyorum.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir