Fransa’nın başşehri Paris’te College de France’da “Batı karşısında Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye” bahisli panele düzenlendi.

Panele, Türk aydınlarından Nobel ödüllü muharrir Orhan Pamuk, sosyolog Nilüfer Göle, tarihçi Edhem Eldem, ekonomist Seyfettin Gürsel ve siyaset bilimci Ahmet İnsel katıldı.

Panelin gündemi AB-Türkiye alakaları olmasına karşın iştirakçilerin, “2010 yılında Anayasa referandumuna ‘Yetmez lakin evet!’ deyip oy vererek, Türkiye’nin bu günlere gelmesine katkı yaptınız. Pişman mısınız?” sorusuna verdiği ‘özeleştiri niteliğindeki’ cevaplar dikkat çekti.

‘Türkiye’nin batılılaşacağına inandık’

Amerika’nın Sesi’nde yer alan habere nazaran, Orhan Pamuk, ‘Bu soruya cevap vermeyeceğim’ derken, Nilüfer Göle ise uzun cevabında, “Tam bir coşku içindeydik, naif bir biçimde Türkiye’nin batılılaşacağına inandık” dedi.

‘Biz hakikaten bir şeyleri değiştireceğimize inandık’

Edhem Eldem, “Bizi ‘kullanışlı aptallar’ olmakla itham ettiler ve batı gözünde bu rejimi yasal kılmakla suçladılar. Fakat biz nitekim bir şeyleri değiştireceğimize inandık” dedi.

‘Demokratikleşeceğimize inandık lakin yanıldık’

Ekonomist Seyfettin Gürsel de “AB’ye girerek, acı çekmeden, süratli bir formda demokratikleşeceğimize inandık. Lakin yanıldık” diye konuştu.

Orhan Pamuk: “Ben bu soruyu yanıtlamayacağım”

Panele New York Columbia Üniversitesi’nden görüntü konferans metoduyla katılan Orhan Pamuk, “Ben bu soruyu yanıtlamaktan kaçınıyorum. Zira milliyetçi laik etraf ve kurumlar tarafından çok fazla cezalandırıldım ve azap gördüm. Tahminen Paris’teki şu vaktin tadını çıkarmalıyım. Öteki soru lütfen” diyerek soruyu yanıtlamadı.

Nilüfer Göle: Tam bir ‘öfori’ içindeydik

Lakin bir müddet sonra birebir soruya tekrar gelen Sosyolog Nilüfer Göle, panele katılan başka isimleri de göstererek, “Sorularda Anayasa oylamasından kelam edildi. Bizim de içinde olduğumuz bu jenerasyon, o devirde, Türkiye’nin AB üyeliğine inanıyorduk. Büyük bir coşku, memnunluk (öfori) içindeydik. Birtakım şeyleri değiştirebileceğimizi düşünüyorduk. Mesela Ermeni soykırımının tanınması, Kürt sıkıntısının çözülmesi tartışılıyordu. İdam cezası kaldırılmıştı. Bu ‘öfori’ devrinde büyük bir dinamik vardı, birbirinden farklı katmanlar, Türk-Kürt işadamları, entelektüeller, dernekler, çok sayıda farklı kısımdan gelen insan biraraya gelmişti. İdam cezasının kaldırılması Avrupa’ya yaklaşma yolunda kıymetli bir adımdı.Bir grup birbiri gerisine gelen seri gelişmeler bizi umutlu kılmıştı” dedi.

‘Zor bahisleri konuşmaya başladığımıza inanıyorduk’

Göle, uzun mühlet toplumun bir kesiti tarafından sert eleştirilen ve Lenin’in bir tanımlamasından yola çıkarak, “İslamcı hükümetin yerleşmesine imkan ve meşruiyet sağlayan yararlı aptallar” olarak suçlandıkları o devri şöyle anlattı:

“Cesaret ve naiflik içinde, içtenlikle, İslam’ı parlamenter sistem içine alabileceğimize inandık. Türkiye’de laikliğe inanabilirdik, entegre olmuş yaşanan bir unsurdu laiklik. Kürt sorunu, Ermeni soykırımı üzere ele alması sıkıntı bahisleri konuşmaya başladığımıza inanıyorduk. Pekala ne oldu da biz, neden artık Türkiye ve Avrupa ortasında aracı durumda değiliz? Neden iki ülke ortasında halı serilen o yol yok artık? Bu arabuluculuk bugün kayboldu. Bu bizim isteğimizle olmadı. Kovulduk, sürgün edildik, suçlandık, Neden bu türlü oldu, neden her şey bilakis döndü? Bunu gereğince konuşmadık. Buna hala cevabım yok.”

‘Müslümanlar’a yaklaşarak, bu kısır döngüden çıkabileceğimizi…’

Türkiye’de darbe teşebbüsünden sonra ‘Biz ve onlar ayrımı’ yapıldığını ve kendilerinin ‘onlar’ olarak nitelendirildiğini belirten Göle, “Bizim üzere laik etraftan gelen aydınlar, kendi adıma konuşuyorum, Müslümanlar’a yaklaşarak, bu kısır döngüden çıkabileceğimizi; Hrant Dink ile yalnızca soykırımın tanınması değil, Ermeniler’in anılarını anlatabileceğimizi düşündük. Angaje olan bir öfori, coşku içindeydik. Nitekim inanıyorduk” dedi.

‘Avrupalılar’ın sevgisizliğini de fark ettik’

Nilüfer Göle, bu suçlamalar nedeniyle çok güç periyotlar yaşadıklarını da kelamlarına ekleyerek, “Bugün dağınık durumdayız. Ahmet (İnsel) Türkiye’ye gidemiyor. Kavala’nın cezaevinde olacağını düşünemezdim. Hrant Dink’in öldürüleceğini varsayım dahi edemezdik. Bu jenerasyon o periyot, AB ile birlikte, Türkiye’nin demokratikleşebileceğine inandık. Bir şantaj değil, biz Avrupa’ya gitmenin doğal, olağan olduğunu düşünüyorduk, bu türlü bir soru sormuyorduk. Ama, bu süreçte, bu üyelik artık kadük. Orhan Pamuk’un da dediği üzere, Avrupalılar’ın sevgisizliğini de fark ettik. İdam cezasının kaldırıldığı devir örneğin. Yasanın geçmesi değerliydi diye altını çizdiğimde, bu yasanın batıyı mutlu etmek içim kozmetik, taklit, geçersiz bir ıslahat olduğu, Avrupalılar’ı kandırmak için çıkarıldığı söylendi. Bu benim için bir hayal kırıklığıydı. Türkiye’deki her ilerlemeyi, laiklik de dahil, taklit ya da kozmetik olarak değerlendirdiklerini gördüğümde düşünmeye başladım. O noktadan sonra Türkiye ve Avrupa’nın aralığı açıldı. Artık artık bizden bir ideali taşıyan bireyler olarak hiç kelam edilmiyor. Artık entelektüellere ne yer ne de ses veriliyor. Tüm entelektüeller tehdit altında” diye konuştu.

‘Kullanışlı aptal’ sorunu

Göle’nin akabinde kelam alan, panelin düzenleyicisi tarih profesörü Edhem Eldem de “Genelde Berlin duvarının yıkılmasıyla birlikte, dünyada bir coşku ortamı vardı. AB üyeliği de bizim için coşkulu bir gelişmeydi. Bana nazaran, Nilüfer’in de kelam ettiği sorun, bizi ‘kullanışlı aptallar’ diye tanımladıkları telaffuz. Yani Erdoğan’a Avrupa nezdinde meşruiyet ve görünürlük kazandırmakla suçlandık. Bu söyleme nazaran, Erdoğan, kuzu postuna bürünmüş kurt idi. Ve onun kesin gayesi toplumun İslamlaştırılmasıydı. Bugün elbette bu istikamette birtakım dokunuşlar var fakat asıl sorun İslam değil, demokratikleşme sorunu, otoriterlik sorunu. Ve bunun kökleri Osmanlı’nın son 10 yılına kadar uzanan bir otoriterlik geleneğine kadar uzanıyor. İslam, Erdoğan’ın kendisini Kemalizm’den uzaklaştırmak için kullandığı bir araçtır” dedi.

Orhan Pamuk: Erdoğan gidiyor, bundan eminim

Orhan Pamuk da ”Edhem’le tıpkı fikirdeyim. Sorun İslam değil ancak Erdoğan bunu çok başarılı bir biçimde kullandı. Çok başarılı bir siyasetçi. Güç elde etmek için İslam’ı kullandı. Problemlerimizin özü İslam değil, otoriterlik. Türkiye’nin komşusu Rusya’da demokrasi çok daha az. Onların İslam üzere bir sorunu var mı? İslam’la hiçbir ilgisi yok demem, lakin Erdoğan İslam’ı kullandı, tıpkı Avrupa’daki Hıristiyan Demokratlar ya da korumalar partiler üzere. Hatta Erdoğan en başında Avrupa hakkında çok olumluydu zira Avrupa müdahalesi olmasaydı Türkiye’de mahpusa atacaklardı. Ne vakit gücü büsbütün ele geçirdi, ve kendisine çeşitli yollardan direniş başladı, Avrupa’dan direniş ya da askeri darbe üzere, Erdoğan demokrasiyi sıkmaya başladı, hatta büsbütün bitirdi. Sandık başına gidip oy atmak dışında burada öbür demokrasi kalmadı. Neden? Bunu unutmayın. Ben Türkiye’den yeni geldim. Popülaritesi düşüyor. Taksi şoförleri, herkes konuşuyor kim başa gelecek diye. Yönetici seçkin, İslami seçkin kesim sandığa hürmet gösterecek mi, müsaade verecek mi? Şayet seçime hürmet gösterirlerse, iktidardan gidiyorlar, ben bundan eminim” diye konuştu.

Seyfettin Gürsel: Daha realist olmak gerekirdi

Bahçeşehir Üniversitesi ekonomistlerinden Prof. Seyfettin Gürsel de “Hepimiz demokrasi çabası için AB’ye girişi destekledik. Elbette kolay yada garanti olmadığını biliyordum. AB’ye girerek, yalnızca demokrasi, hukuk devleti, ferdî özgürlükler değil, ekonomik açıdan da pek çok sorun çözülecekti. Ermeni soykırımı sorunu, Kürt sorunu, demokrasi sorunu üzerine düşünmeyecektik. Hepsi birden çözülecekti. Halbuki Avrupa’ya demokrasi gökten inmedi, asırlarca demokrasi çabası verdi lakin biz bedel ödemeden demokratik bir idareye kavuşacaktık. Hem de ekonomik açıdan da değerli bir ilerleme olacaktı. Özetle, AB’nin norm, kural ve maddelerini her alanda uygulayarak, Türkiye’yi bedel ödemeden çok ileri bir noktaya taşıyacaktık. Daha realist olmak gerekirdi. Bilhassa Euro tek para üzere hususlarda, daha dikkatli olmak lazımdı. Artık bizim hayal kırıklığımız, evet yanıldık, çok kolay bir lisanla, yanıldık, bunu söylemek lazım” diye konuştu.


Beğendin mi? Arkadaşlarınla paylaş!

0 Yorum

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir